- AML
- Przepisy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy. Na ich podstawie banki i giełdy sprawdzają, skąd pochodzą Twoje środki, i mogą czasowo wstrzymać przelew do wyjaśnienia.
- KYC
- Weryfikacja tożsamości na giełdzie (dokument, czasem selfie). Giełdy wymagają jej na podstawie przepisów o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy.
- PIT-38
- Roczne zeznanie podatkowe, w którym wykazujesz m.in. przychody i koszty z walut wirtualnych. Składasz je do 30 kwietnia za poprzedni rok.
- Odpłatne zbycie
- Wymiana krypto na pieniądze (FIAT), towar, usługę lub prawo majątkowe albo zapłata kryptowalutą. Dopiero ono rodzi podatek – wymiana krypto na krypto nie.
- Koszty uzyskania przychodu
- Udokumentowane wydatki na zakup krypto i prowizje giełd. Odejmujesz je od przychodu, a nadwyżka przechodzi na kolejne lata.
- Kurs średni NBP
- Oficjalny kurs waluty z tabeli A Narodowego Banku Polskiego. Do podatku bierzesz kurs z ostatniego dnia roboczego przed dniem transakcji.
- Czynny żal
- Pismo do urzędu skarbowego, w którym sam zgłaszasz uchybienie (np. niezłożenie PIT-38). Złożony, zanim urząd je wykryje, co do zasady chroni przed karą.
- DAC8
- Unijna dyrektywa, na mocy której od 2026 r. dostawcy usług kryptoaktywów zbierają i przekazują urzędom skarbowym dane o transakcjach klientów.
- FIAT
- Tradycyjny pieniądz emitowany przez państwo, np. złoty, euro czy dolar – w przeciwieństwie do kryptowalut.
- TXID
- Unikalny identyfikator transakcji w blockchainie. To dowód, że przelew kryptowaluty został wykonany – przydaje się w umowach i wyjaśnieniach dla banku.
- Blockchain
- Wspólna, publiczna księga zapisów (transakcji), której nie da się po cichu zmienić, bo jej kopie ma wiele komputerów naraz.
- Portfel
- Program lub urządzenie, które trzyma Twoje klucze i pozwala wysyłać oraz odbierać krypto. Same monety są zapisane na blockchainie, a nie w portfelu.
- Portfel sprzętowy
- Fizyczne urządzenie przechowujące klucze offline (tzw. cold wallet). Chroni przed hakerami, ale wymaga bezpiecznej kopii frazy odzyskiwania.
- Klucz prywatny
- Tajny kod, który pozwala wydawać Twoje krypto. Kto go zna, ten kontroluje środki, więc nikomu go nie podawaj.
- Fraza odzyskiwania (seed)
- Lista 12 lub 24 słów, z której można odtworzyć portfel. Zapisz ją na papierze lub metalu, nie w telefonie ani w chmurze, i nikomu nie pokazuj.
- Stablecoin
- Moneta, która ma trzymać stałą cenę, np. 1 dolara. To nie gwarancja: może stracić powiązanie z dolarem, a kurs dolara do złotego też się zmienia.
- Staking
- Blokowanie monet w sieci (zwykle przez giełdę) w zamian za nagrody w nowych monetach. Nagrody nie chronią przed spadkiem ceny.
- DCA
- Kupowanie regularnie za stałą kwotę (np. 200 zł miesięcznie) zamiast jednorazowo. Uśrednia cenę zakupu, ale nie gwarantuje zysku.
- Spread
- Różnica między ceną, po której kupujesz, a ceną, po której mógłbyś od razu sprzedać. Płacisz ją nawet wtedy, gdy aplikacja pisze „0 zł prowizji”.
- Zlecenie z limitem
- Polecenie kupna lub sprzedaży po wskazanej cenie albo lepszej. Często jest tańsze niż zlecenie rynkowe, ale może nie wykonać się od razu.
- Giełda kryptowalut
- Serwis, na którym kupujesz i sprzedajesz krypto za złote lub euro. Zwykle przechowuje Twoje monety w swoim imieniu.